KWEETET / PRAKTISCHE KENNIS
Toegankelijke
datavisualisaties
Data voor iedereen.
Een grafiek, kaart of dashboard maakt informatie zichtbaar. Maak die informatie ook begrijpelijk en bruikbaar voor mensen die anders kijken, lezen of bedienen.
Begin bij de boodschap: wat moet iemand uit deze visualisatie kunnen halen?
Organogram of tijdlijn
Een organogram laat zien hoe onderdelen zich tot elkaar verhouden. Een tijdlijn maakt gebeurtenissen en hun volgorde inzichtelijk.
Let hier op
- Gebruik naast kleur ook namen, lijnen of andere herkenbare aanduidingen.
- Zorg voor voldoende contrast van tekst en betekenisvolle lijnen en vormen.
- Maak duidelijk wat bij elkaar hoort en hoe de hiërarchie of volgorde loopt.
Toegankelijk alternatief
- Beschrijf de structuur of gebeurtenissen in tekst.
- Gebruik een lijst met sublijsten voor een hiërarchie.
- Gebruik een geordende lijst met datums voor een tijdlijn.
Grafieken en diagrammen
Een grafiek maakt cijfers, verschillen en trends zichtbaar. Zorg dat de boodschap én de relevante waarden ook op een andere manier te begrijpen zijn.
Let hier op
- Onderscheid reeksen met labels, patronen of lijnstijlen, naast kleur.
- Gebruik voldoende contrast en een duidelijke legenda.
- Benoem assen, eenheden en de betekenis van de waarden.
- Maak informatie uit interactieve onderdelen ook bereikbaar met het toetsenbord.
Toegankelijk alternatief
- Beschrijf de belangrijkste uitkomst en de relevante trends.
- Bied de onderliggende waarden aan in een goed opgebouwde tabel.
Infographics
Een infographic vertelt een verhaal met tekst, beelden en gegevens. De samenhang moet ook duidelijk blijven als iemand het beeld niet kan zien.
Let hier op
- Gebruik kleur als ondersteuning, nooit als enige informatiedrager.
- Let op contrast, een logische leesvolgorde en herkenbare groepering.
- Houd het verhaal overzichtelijk en voorkom onnodige complexiteit.
- Maak eventuele interactieve onderdelen toegankelijk bedienbaar.
Toegankelijk alternatief
- Werk de informatie uit als webtekst met koppen en lijsten.
- Audio of een uitlegvideo kan aanvullend helpen. Zorg daarbij ook voor een tekstversie en passende media-alternatieven.
Kaarten
Kaarten kunnen veel informatie tegelijk tonen. Bepaal welke locaties, routes of verbanden nodig zijn om de boodschap te begrijpen.
Let hier op
- Gebruik naast kleur ook tekst, symbolen of patronen.
- Zorg voor voldoende contrast en een begrijpelijke legenda.
- Maak kaartbediening en locatie-informatie bereikbaar zonder muis.
- Bied de essentiële informatie ook buiten de kaart aan.
Toegankelijk alternatief
- Geef een beschrijving van het gebied of de relevante patronen.
- Vermeld adressen of schrijf een route stap voor stap uit.
- Bied locaties en kenmerken aan in een lijst of tabel.
- Een geluidsfragment kan aanvullende uitleg geven; behoud ook een tekstversie.
Dashboards
Een dashboard combineert verschillende gegevens en visualisaties. Niet alleen de grafieken, maar ook de filters en de onderlinge samenhang moeten bruikbaar zijn.
Let hier op
- Let op kleurgebruik, contrast en een logische lees- en focusvolgorde.
- Maak filters en andere bediening bruikbaar met toetsenbord én muis.
- Gebruik passende HTML-elementen en duidelijke labels.
- Maak duidelijk wat bij elkaar hoort en wat verandert na een filteractie.
- Gebruik WAI-ARIA alleen waar nodig; het vervangt geen werkende bediening.
Toegankelijk alternatief
- Beschrijf de belangrijkste inzichten in tekst.
- Bied de relevante gegevens aan in een toegankelijke tabel, eventueel met toegankelijke filters.
- Gebruik een beslisboom of stappenplan als dat de bedoelde informatie volledig kan overbrengen.
Excel- of CSV-bestand?
Een download kan nuttig zijn om gegevens verder te verwerken. De bestandsextensie alleen zegt echter niet of de informatie voor iedereen bruikbaar is.
Let hier op
- Een Excel-bestand vraagt om een toegankelijke inrichting en controle.
- CSV bevat gegevens, maar biedt op zichzelf geen uitleg van de visualisatie en geen rijke documentstructuur.
- Bezoekers moeten een download kunnen openen en gebruiken met hun beschikbare software.
Een alternatief op de pagina
Bied waar mogelijk een HTML-tabel met duidelijke koppen aan, samen met een uitleg van de belangrijkste inzichten. Voeg filters alleen toe als ze nuttig en toegankelijk bedienbaar zijn.
COMBINEER WAAR NODIG
Eén alternatief is niet altijd genoeg.
Een tabel kan de waarden ontsluiten, terwijl een beschrijving de trend uitlegt. Kies een combinatie van tekst, lijsten en tabellen die de relevante informatie en samenhang overbrengt. Audio en video kunnen ondersteunen, maar moeten zelf ook toegankelijk zijn.
OOK HET DOCUMENT TELT MEE
Datavisualisaties in PDF
Niet alleen de visualisatie, maar ook de PDF eromheen moet toegankelijk zijn. Denk aan een passende tagstructuur, een logische leesvolgorde, echte koppen en correct opgebouwde tabellen.
Neem de uitleg en de relevante gegevens op in het document. Controleer na export of de structuur en tekstalternatieven zijn behouden.
Meer over PDF-onderzoek en herstelPRAKTISCHE TIP
Kort identificeren, uitgebreid uitleggen.
Geef een informatieve visualisatie als afbeelding een passend tekstalternatief. Bij complexe beelden kan een korte alt-tekst aangeven wat het beeld toont en waar de uitgebreide uitleg staat. Werk de details uit als gewone tekst, lijst of tabel in de buurt van het beeld.
Een zichtbare titel alleen vervangt niet automatisch een tekstalternatief. Stop ook niet alle gegevens in één lange alt-tekst: een gestructureerde uitleg is makkelijker te lezen en te navigeren.
Voorbeeld van een korte alt-tekst
“Lijngrafiek van het aantal aanvragen per maand. De trend en de cijfers staan onder de grafiek.”
Dit werkt wanneer die uitleg en cijfers daadwerkelijk op de pagina aanwezig zijn.
Verder lezen
Verdieping bij W3C WAI (Engelstalig):
VAN INFORMATIE NAAR INZICHT
Maak je data
begrijpelijk.
Hulp nodig bij de toegankelijkheid van een visualisatie, dashboard of document? Ik denk met je mee.